Ηλιοθερμία είναι η μέθοδος με την οποία αξιοποιείται η ηλιακή ενέργεια για χρήση στην εγκατάσταση θέρμανσης. Στις οικιακές εφαρμογές θέρμανσης το μέσο μεταφοράς θερμότητας είναι το νερό, το οποίο θερμαίνεται με την καύση πετρελαίου ή φυσικού αερίου ή με σύστημα αντλίας θερμότητας και κυκλοφορεί στα θερμαντικά σώματα ή τη θέρμανση δαπέδου. Το νερό της θέρμανσης μπορεί να θερμανθεί μέσω της ηλιακής ενέργειας κατά μεγάλο ποσοστό ανάλογα με την εγκατάσταση, με άμεσο αποτέλεσμα τη μείωση του καταναλισκόμενου καυσίμου. Ειδικά στην Ελλάδα, όπου υπάρχει έντονη ηλιακή ακτινοβολία ακόμα και τους χειμερινούς μήνες, η εφαρμογή της ηλιοθερμίας είναι πολύ αποδοτική.
Οι ηλιοθερμικές εγκαταστάσεις έχουν ήδη πολύ ανεπτυγμένη εφαρμογή ακόμα και στις χώρες της βόρειας Ευρώπης, όπου η ηλιακή ακτινοβολία είναι σημαντικά χαμηλότερη από ό,τι στην Ελλάδα, με πολύ μεγάλη επιτυχία. Η βασική αρχή ενός ηλιοθερμικού συστήματος είναι οτι εγκαθίσταται και λειτουργεί συνεισφέροντας στη θέρμανση με χρήση άλλων καυσίμων (της βασικής εγκατάστασης) και όχι καταργώντας την. Ο βαθμός συνεισφοράς και κατ'επέκταση μείωσης της χρήσης καυσίμων εξαρτάται από το μέγεθος της εγκατάστασης, τη γεωγραφική θέση και άλλους παράγοντες.
Τα ηλιοθερμικά συστήματα παρουσιάζουν τα εξής πλεονεκτήματα: Εξοικονόμηση καυσίμου, μείωση ρύπων μειωμένη συντήρηση, πολύ γρήγορη απόσβεση της επένδυσης, δεν καταργείται το υπάρχον σύστημα θέρμανσης, πολύ μικρές επεμβάσεις στις υφιστάμενες κατοικίες.
Η λειτουργία του ηλιοθερμικού συστήματος γίνεται παράλληλα με τον λέβητα(ή άλλο σύστημα θέρμανσης) και ανεξάρτητα με τη ζήτηση θέρμανσης στους χώρους, παρέχοντας θερμότητα στο νερό αν η ζήτηση είνα ταυτόχρονη με την ηλιοφάνεια, αλλά και αποθηκεύοντας ενέργεια κατά τη διάρκεια της ημέρας για να χρησιμοποιηθεί τις νυχτερινές ώρες. Τα ηλιοθερμικά συστήματα βρίσκουν μεγαλύτερη εφαρμογή στις εγκαταστάσεις θέρμανσης δαπέδου, και αυτό γιατί το νερό ως μέσο θέρμανσης κυκλοφορεί σε χαμηλές θερμοκρασίες, τέτοιες που ακόμα και με ελάχιστη ηλιοφάνεια είναι εύκολο να επιτευχθούν. Η μείωση της καταναλισκόμενης ποσότητας καυσίμου μπορεί να αγγίξει και το 80%, κάτι που είναι πολύ σημαντικό και για την καθημερινή οικονομία αλλά και για τις επιπτώσεις στο περιβάλλον.
Για τη συλλογή της ηλιακής ενέργειας και τη θέρμανση του νερού χρησιμοποιούνται επιλεκτικοί ηλιακοί συλλέκτες ή συλλέκτες κενού. Οι συλλέκτες αυτοί εξασφαλίζουν μεγάλη απορρόφηση ηλιακής ενέργειας και κατ'έπέκταση μεγάλη συνεισφορά στο σύστημα θέρμανσης, καταλαμβάνοντας εμβαδό πολύ μικρότερο από τους κοινούς επίπεδους ηλιακούς συλλέκτες. Το κόστος εγκατάστασης ενός ηλιοθερμικού συστήματος ποικίλει ανάλογα με το μέγεθος της εγκατάστασης αλλά και το ποσοστό που θέλει κάποιος να μειώσει την κατανάλωση καυσίμου.
Το μεγάλο πλεονέκτημα ενός τέτοιου συστήματος είναι οτι το μέγεθός του (και κατά συνέπεια το κόστος του) μπορεί να ειναι προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις του χρήστη και να μεταβάλλεται εύκολα. Για παράδειγμα, μπορεί να τοποθετηθεί ένα σύστημα που να αναλαμβάνει κατά 30% το φορτίο της θέρμανσης, και μετά από ένα χρόνο να επεκταθεί με την τοποθέτηση επιπλεόν ηλιακών συλλεκτών έτσι ώστε να καλύπτει το 60% της θέρμανσης.
ΗΛΙΟΘΕΡΜΙΑ